In de supermarkt staan steeds meer alternatieven voor melk. Naast gewone koemelk zie je tegenwoordig haverdrink, sojadrink, rijstdrink, amandeldrink en zelfs kokosdrink. Deze producten worden vaak gepresenteerd als een gezonder of duurzamer alternatief. Maar klopt dat eigenlijk? Is haverdrink bijvoorbeeld echt gezonder dan gewone melk?
Wat betekent plantaardig?
Plantaardige dranken zijn producten die niet van dieren afkomstig zijn. Ze worden meestal gemaakt van granen, noten, zaden of peulvruchten, zoals haver, soja, rijst of amandelen. Mensen kiezen voor deze alternatieven om verschillende redenen. Sommige mensen hebben bijvoorbeeld een lactose-intolerantie of een koemelkallergie. Anderen kiezen bewust voor een plantaardig dieet vanwege dierenwelzijn, duurzaamheid of het milieu.
Het produceren van voedsel heeft namelijk een grote impact op het klimaat. Ongeveer een derde van de klimaatbelasting komt voort uit de productie en consumptie van voedsel. Vooral vlees, zuivel en sterk bewerkte producten hebben een relatief grote milieubelasting. Daarom kiezen sommige mensen ervoor om vaker plantaardige producten te gebruiken.
Wat zit er in melk?
Koemelk bevat van nature een aantal belangrijke voedingsstoffen. Denk aan calcium, vitamine B2, vitamine B12 en eiwitten. Deze voedingsstoffen spelen een rol bij sterke botten, spieren en een goed werkend zenuwstelsel.
Wel bevat volle melk relatief veel verzadigd vet. Een hoge inname daarvan kan het risico op hart- en vaatziekten verhogen. Daarom adviseren voedingsdeskundigen meestal om magere of halfvolle melk te kiezen.
Wat zit er in plantaardige melk?
Plantaardige dranken lijken op melk, maar de voedingswaarde kan sterk verschillen. Vaak worden er vitamines en calcium toegevoegd om de voedingswaarde meer op die van melk te laten lijken. Toch bevat alleen sojadrink ongeveer evenveel eiwitten als koemelk.
Haver- en rijstdrank bevatten bijvoorbeeld vaak minder eiwitten. Daarnaast blijkt uit onderzoek dat veel plantaardige melkvervangers relatief veel suiker bevatten. Haverdrank bevat gemiddeld ongeveer 8 gram suiker per 100 milliliter, terwijl sojadrank ongeveer 7 gram bevat. In gewone melk zit van nature ongeveer 5 gram suiker per 100 milliliter.
Ook bevatten sommige melkvervangers meer calorieën dan koemelk en een lijst aan toevoegingen zoals stabilisatoren en emulgatoren. Fabrikanten gebruiken deze ingrediënten om de drank een romige structuur te geven.
Niet altijd gezonder
Een Zwitsers onderzoek naar plantaardige melkvervangers laat zien dat deze producten niet automatisch gezonder zijn dan melk. Van de 66 onderzochte melkvervangers kreeg bijna de helft een Nutri-Score D. Dat betekent dat je er beter niet te veel van kunt drinken.
Ter vergelijking: volle melk krijgt meestal een Nutri-Score C en halfvolle melk een B. De Nutri-Score loopt van A (beste keuze) tot E (minst gezond).
Sommige plantaardige dranken scoren overigens wel beter. Producten op basis van erwten, soja, amandel of kokos kregen in het onderzoek vaker een hogere score. Toch bevatten ook deze varianten regelmatig sterk bewerkte eiwitextracten of isolaten om het eiwitgehalte kunstmatig te verhogen.
Dus: is haverdrink gezonder dan melk?
Het korte antwoord: nee. Voor je gezondheid maakt het meestal weinig verschil of je haverdrink of melk drinkt. Beide kunnen passen binnen een gezond voedingspatroon.
Kies je voor melk, dan is het verstandig om voor magere of halfvolle melk te gaan. Kies je voor een plantaardige variant, let er dan op dat je voldoende eiwitten uit andere voedingsmiddelen binnenkrijgt. Denk bijvoorbeeld aan peulvruchten, tofu, noten, granen of vleesvervangers.
Conclusie: kijk verder dan het etiket
Plantaardige melk klinkt vaak gezond en natuurlijk, maar dat is niet altijd het hele verhaal. Sommige varianten bevatten veel suiker of extra toevoegingen. Wie bewust wil kiezen, doet er goed aan het etiket en de voedingswaarden te bekijken.
Zo voorkom je dat je denkt een gezondere keuze te maken, terwijl het verschil met gewone melk in de praktijk soms kleiner is dan het lijkt.
